Mensenrechten

Het uitroepen van de Universele Verklaring van de Rechten van de Mens in 1948 gaf de Mensenrechten een wettelijk status.

• Mensen hebben Mensenrechten omdat ze mensen zijn.
• Mensenrechten hoeven niet gekocht, verdiend of geërfd te worden. Zij zijn onvervreemdbaar, hetgeen betekent dat niemand het recht heeft, om welke reden dan ook, ze een ander te ontzeggen, ongeacht of de wetten van hun land deze erkennen of beschermen.
• Mensenrechten geven dus aan wat landen en regeringen moeten doen om kwetsbare individuen en groepen te beschermen tegen onderdrukking.
• Elke moderne benadering van Mensenrechten moet samenhangend zijn. Het moet uitgaan van het geheel van de ondeelbare Mensenrechten, die niet alleen betrekking hebben op fysieke onderdrukking, maar ook op de economische, sociale en culturele aspecten.

Mensenrechten zijn te verdelen in drie categorieën

> Hoofdpunten - Nevendoelen

1. Civiele en politieke rechten (eerste generatierechten). Deze zijn op vrijheid georiënteerd en behelzen het recht van het individu op:
- leven, vrijheid en veiligheid;
- vrijwaring van foltering en slavernij;
- politieke deelname, vrijheid van meningsuiting en godsdienst; vrijheid van samenscholing en vergadering.

2. Economische en sociale rechten (tweede generatierechten). Dit zijn veiligheidsgeoriënteerde rechten, zoals: het recht op werk, onderwijs, een behoorlijke levensstandaard, voedsel, onderdak en gezondheidszorg.

3. Milieu, cultuur en ontwikkelingsrechten (derde generatierechten). Dit zijn het recht om te leven in een schone en voor vernietiging gevrijwaarde omgeving en de rechten op culturele, politieke en economische ontwikkeling.

Als gevolg van de wereldwijde recessie van de 80er jaren, die in de ontwikkelingslanden de economie sterk ondermijnde en sociale ontberingen veroorzaakte, gekoppeld aan onvoldoende structurele aanpassingen en programma’s voor economisch herstel, is de situatie van de doorsnee Ghanees verslechterd:

• lage inkomens;
• verslechterde situatie voor vrouwen;
• migratie van het platteland naar de steden;
• criminaliteit;
• veel onafgemaakte scholing;
• tienerzwangerschap en prostitutie;
• gebrek aan werkgelegenheid;
• hoge gezondheidskosten.

Dit heeft familieverhoudingen, enz. en primaire sociale voorzieningen, zoals onderwijs en gezondheidszorg, dermate nadelig beïnvloed dat de sociale en economische orde ten onder gaat. Om hieraan een halt toe te roepen is Mensenrechteneducatie dringend nodig. Mensenrechteneducatie is:

- alle soorten onderwijs, inclusief vakopleidingen;
- verspreiding van informatie en pogingen om de universele mensenrechten te realiseren;
- bewustzijn, bevordering en verschaffing van materiële steun voor het tot stand
brengen en genieten van die rechten.

Vaak denken mensen op een zeer beperkte wijze over Mensenrechten. Naast de traditionele nadruk op politieke rechten, is het nu ook belangrijk dat men zich richt op Mensenrechten in economisch, sociaal en cultureel opzicht.

Gelukkig heeft de 4e Republikeinse Constitutie van Ghana deze rechten ingebed in de hoofdstukken 5 en 6, die betrekking hebben op respectievelijk fundamentele mensenrechten en vrijheid en de principes van het staatsbeleid. De rechten van vrouwen, kinderen, ouderen en gehandicapten zijn in het bijzonder benadrukt.

Dit lijkt alsof economische, sociale en culturele rechten even zwaar wegen als politieke rechten en dus evenveel aandacht zouden moeten krijgen.

Maar is het binnenlandse en internationale milieu bevorderlijk voor het verwezenlijken hiervan?
NEEN.

Diegenen die het meest te lijden hebben onder de sociale en economische malaise zijn de zeer kwetsbaren: vrouwen, kinderen en armen.

- de introductie van het SAP (Structureel Aanpassingsprogramma, Wereld Bank IMF) heeft geleid tot een instabiele wisselkoers. Inflatie is officieel 25% per jaar maar zou in werkelijkheid hoger kunnen zijn;
- vanwege de lage geldwaarde innen huisbazen de huur in dollars;
- de prijs van geïmporteerde goederen is in vele gevallen al 5 keer per jaar gestegen, waardoor zij onbereikbaar zijn voor de gewone man;
- vrouwen sterven in het kraambed, vele baby’s ook;
- scheidingen komen vaker voor;
- huiselijk geweld tegen vrouwen komt vaker voor;
- werkeloosheid heeft het aantal tienerzwangerschappen verhoogd, om van het Aids-risico maar te zwijgen.

In samenwerking met allen die ermee begaan zijn, willen wij preventie- en interventie- strategieën invoeren om verder lijden te voorkomen. Hiertoe hopen wij een Centrum voor Mensenrechteneducatie op te richten, met het doel, de basisrechten te bevorderen:

- het toegankelijk maken van basisvoorzieningen, die het een ieder mogelijk maken, deel te nemen aan de maatschappij en een redelijke levenstandaard te bereiken;
- het verschaffen van alle soorten onderwijs en opleiding;
- het verspreiden van informatie, gericht op begrip en universele toepassing van Mensenrechten;
- het bevorderen en verschaffen van materiele ondersteuning hiervoor, inclusief financiële ondersteuning voor de deelnemers.

Hoofdpunten

• de inhoud en de methodiek van Mensenrechteneducatie moeten uitgaan van de situatie van de leerlingen;
• het begrip Mensenrechten is holistisch en ondeelbaar;
• stel de (onderdrukte) mens in staat, de Mensenrechten te realiseren; geef de onderdrukker een geweten;
• trek lering uit de realiteit van schending van de Mensenrechten;
• benadruk de methode van deelname voor horizontale verhoudingen.

Nevendoelen

• mensen in staat stellen, een kritisch begrip te ontwikkelen ten opzichte van hun levenssituatie, vragen te stellen bij de beletselen en structuren die een belemmering vormen voor het (volle) genieten van hun vrijheid en rechten;
• helpen in het proces van het stellen van waarden en normen; hoe beïnvloedt dit de waarden van eerlijkheid, gelijkheid, recht, enz.;
• bewerkstelligen van verandering in de leerhouding onder en tussen leden van verschillende etnische en nationale groeperingen;
• bevordering van een houding van solidariteit door mensen te helpen, de strijd van anderen, onze medemensen, zowel in het eigen land als in het buitenland, te herkennen en door te proberen hun nood te lenigen en te reageren op schending van de mensenrechten overal;
• verandering brengen in gedrag, zodat mensen laten zien dat zij de andere respecteren, b.v. mannen die zich netjes gedragen ten opzichte van vrouwen, regeringsambtenaren die de burger respectvol tegemoet treden en ieders mensenrechten respecteren, bepaalde werkvormen veranderen die vooruitgang tegenhouden.

De groepen zonder sociale rechten zijn de armen, gehandicapten, kinderen, vrouwen, werklozen, vele jongeren – in feite allen die geen reserves hebben om de gevolgen van economische herstructurering op te vangen.
Onze aandacht zou echter voornamelijk uitgaan naar de volwassen analfabeten die, naast startkapitaal voor het voorzien in hun levensbehoeften, ook Mensenrechteneducatie nodig hebben.
Wanneer we voldoende middelen hebben, zouden we alle delen van de bevolking kunnen bereiken.
Vooral jonge meisjes die het risico lopen van zwangerschap en AIDS zouden aan bod komen.

Docenten, leerlingen, geestelijken, politiemensen, doctoren – in feite iedereen die geïnteresseerd is in het werken met en voor de Mensenrechten in hun dagelijks doen – allen zijn welkom.

m